عشق وجامی

بعد از اين وادي عشق آيد پديد
غرق آتش شد کسي کان جا رسيد

کس در اين وادي بجز آتش مباد
وان که آتش نيست عيشش خوش مباد

عاشق آن باشد که چون آتش بود
گرم رو سوزنده و سر کش بود

گر ز غيبت ديده اي بخشند راست
اصل عشق اين جا ببيني کز کجاست

ور به چشم عقل بگشايي نظر
عشق را هرگز نبيني پا و سر

مرد کار افتاده بايد عشق را
مردم آزاده بايد عشق را

تو نه کار افتاده اي نه عاشقي
مرده اي تو عشق را کي لايقي؟

زنده دل بايد درين ره، صد هزار
تا کند در هر نفس، صد جان نثار

عشق مجازی و ارتباط آن با عشق حقیقی

عشق در یک تقسیم بندی کلی بر دو نوع است. مجازی و حقیقی. عشق مجازی اسامی گوناگون دارد مانند: ظاهری، رنگی، زمینی، انسانی، و... هرچند عشق های جسمانی صرف جزء عشق مجازی است اما بر اساس ارزش می توان آنها را متمایز نمود و به واقع عشق آلوده به امیال نفسانی پلید و نامطلوب است و در گروه عشق قرار نمی گیرد. و چنان که امیر مومنان می فرماید: « من عشق شیئا اعشی بصره و امرض قلبه». بی گمان مقصود «عشق هائی کز پی رنگی بود» می باشد.
این رها کن عشـق های صـورتی	عشق بر صورت نه بر روی ستی
چون وفا آن عشق افزون می کند	کی وفا صـورت دگرگون می کند
ارزش عشق مجازی زمانی آشکار می گردد که به آداب و مبادی انسانی الهی آمیخته شود. دوری عشق و شهوت به اندازه ی فاصله ی بهشت و دوزخ است. حیات جسم بر پایه روح است و آن توجهی که به جسم می شود به خاطر کشش های روحی و معنوی است و با ماوراء ماده سروکار دارد. به طور کلی نفس عاشقی بیرون آمدن از حصار خود است و آنها که اسیر خود پرستی اند هیچگاه عاشق نمی شوند. کمال عشق فناست و فنای عاشق در حقیقت معشوق، آئینه یقین است. در مسیر کمال انسانی تأثیر عشق مجازی انکار ناپذیر است چرا که «المجاز قنطره حقیقه» و عبور از پل عشق پاک مجازی، رهنمون شدن به حقیقت عشق است.
این از عنایت ها شمر کز کوی عشق آمد ضرر	عشق مجازی را نگر بر عشق حق است انتها
خداوند برای آزموده شدن و آبدیده شدن انسانها عشق مجازی را پدید آورد تا به عرصه ی عشق حقیقی وارد شوند و ره یافتۀ حریم ملکوت گردند. عشق مجازی به عنوان مسیر گام به گام انسان به سوی حق است و چون به جذبه های معنوی شباهت دارد و انسان ها را با ادراکات و حالات متفاوت در راه نیل به اصل عشق رهنمود است، تمرین مراتب میباشد. آشنائی با زبان عرفا در تمثیلات و حالاتشان از فواید عشق مجازی است. در این خصوص عین القضات می گوید: «دریغا اگر عشق خالق نداری، باری عشق مخلوق مهیا کن تا قدر این کلمات تو را حاصل شود.»